Zaloguj się aby uzyskać dostęp do dodatkowych opcji [zamknij]

Co każdy webmaster powinien wiedzieć o dostępności stron internetowych

Data: 2014-05-13
Agnieszka Zarychta

Agnieszka Zarychta

Rozpoczynamy serię artykułów w naszym poradniku, które poruszać będą tematykę związaną z projektowaniem dostępnych stron internetowych. Podjęliśmy z Fundacją Widzialni współpracę, aby w ramach naszego serwisu propagować dobre praktyki tworzenia stron internetowych.

Dostępność stron internetowych jest zagadnieniem, które nabiera coraz większego znaczenia w świecie IT. To od tego czy strona jest dostępna i użyteczna zależy czy wszyscy potencjalni jej odbiorcy będą w stanie przeglądać jej zawartość. Projektując serwis internetowy musimy pamiętać o jego przyszłym użytkowniku. Musimy ułatwić mu dotarcie do poszukiwanej informacji i stworzyć przyjazną, zapamiętywaną atmosferę w taki sposób, aby zechciał na naszą stronę powrócić i przyprowadzić innych znajomych.

Czym jest dostępność?

Dostępność WWW to zapewnienie dostępu do wszystkich funkcji i właściwości strony internetowej jak największej liczbie użytkowników, bez względu na ich pełnosprawność, sprzęt, wiek, status majątkowy.

Z inicjatywy W3C (World Wide Web Consortium) » zrzeszającego największe firmy i organizacje światowe, powstała tzw. Inicjatywa WAI, określająca standard tworzenia stron www dostępnych dla jak największej liczby użytkowników. WAI poświęciło się pracy nad opracowaniem zbioru zasad, według których powinny być tworzone dostępne strony i aplikacje internetowe. Powstał dokument będący po dziś dzień Biblią dostępności i stanowiący punkt odniesienia dla wszystkich zajmujących się zagadnieniem dostępności stron internetowych. Dokument ten to WCAG (Web Contetnt Accessibility Guidelines - Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych). Obecnie obowiązującą jest wersją WCAG 2.0 z grudnia 2008 r.

Tworzenie stron internetowych w dostępny sposób, zgodnie ze specyfikacją zastosowanych technologii oraz z międzynarodowymi standardami sprawi, iż informacje zawarte w witrynie internetowej będą mogły dotrzeć do wszystkich osób wykluczonych cyfrowo.

Wykluczenie cyfrowe

Kto jest narażony na wykluczenie cyfrowe?

  1. niewidomi, niedowidzący,
  2. głusi i głuchoniewidomi,
  3. osoby niepełnosprawne intelektualnie,
  4. osoby starsze,
  5. osoby niezamożne,
  6. społeczności z biednych regionów,
  7. osoby korzystające ze starych typów komputerów,
  8. osoby korzystające z urządzeń mobilnych.

Grupą najbardziej narażoną i często zupełnie wykluczoną ze społeczności internetowej są osoby niepełnosprawne. W Polsce liczba osób niepełnosprawnych w 2011 r. wynosiła ogółem 4,7 mln, co stanowi 12 % ludności kraju. Spośród blisko 13 milionów Polaków po pięćdziesiątym roku życia, ponad 10 milionów (78%) nie korzysta z Internetu m.in. ze względu na utrudniony dostęp.

Programy wspomagające "przeglądanie" stron

Jeśli serwis będzie spełniał wymogi WCAG, osoba niewidomo czy niedowidząca, przy wykorzystaniu programów wspomagających, będzie mogła w pełni skorzystać z serwisu.

Jaws, Window-Eyes, NVDA - to najbardziej popularne programy czytające, dedykowane osobom niewidomym. Instalowane są na komputerach i integrują się z systemem operacyjnym co umożliwia obsługę nie tylko przeglądarek internetowych, lecz także całego systemu operacyjnego. Programy odczytują liniowo zawartość stron www, czyli kod źródłowy linijka po linijce.

Zdecydowana większość osób niedowidzących korzysta z programów powiększających. Oprogramowanie to umożliwia powiększenie dowolnej wybranej części strony internetowej. Osoba niedowidząca jest w stanie odczytać każdy serwis, przygotowany zgodnie ze standardem. Kluczowym elementem tego standardu, który uwzględnia właśnie osoby niedowidzące jest kontrast serwisu. Przy słabym kontraście pomiędzy treścią serwisu a jego tłem, nawet przy bardzo dużym powiększeniu, nie będzie możliwe odnalezienie i odczytanie treści.

WCAG 2.0 w pigułce

Poniżej kilka kluczowych dla dostępności terminów wraz z zaleceniami jakie daje WCAG 2.0. Wszystkie wytyczne dostępne są pod adresem wcag20.widzialni.org ».

Postrzegalność
  1. Zapewnij tekst alternatywny dla każdej zawartości nietekstowej.
  2. Zapewnij podpisy oraz alternatywny przekaz dla zawartości dźwiękowej i wideo.
  3. Przygotuj treści w sposób adaptowalny i dostępny dla technologii asystujących.
  4. Stosuj odpowiedni kontrast, by rzeczy były łatwe do zobaczenia i usłyszenia.
Funkcjonalność
  1. Zapewnij by wszystkie funkcjonalności były dostępne z poziomu klawiatury.
  2. Daj użytkownikowi odpowiednio dużo czasu na przeczytanie i skorzystanie z zawartości.
  3. Nie stosuj treści wywołujących ataki epilepsji.
  4. Pomóż użytkownikowi w nawigacji i odszukiwaniu treści.
Zrozumiałość
  1. Tekst powinien być czytelny i zrozumiały.
  2. Treść powinna być wyświetlana i używana w przewidywalny sposób.
  3. Pomóż użytkownikom unikać błędów i poprawiać je.
Rzetelność
  1. Zadbaj o jak największą zgodność z obecnymi i przyszłymi technologiami.

Kluczowe zagadnienia przy tworzeniu dostępnych stron

Tworząc serwis w zgodzie ze standardami dostępności, trzeba pamiętać o kilku kluczowych zagadnieniach. Do podstawowych należą między innymi:

  1. odpowiednie opisanie zamieszczanych w serwisie zdjęć i ilustracji, zwłaszcza jeżeli pełnią one funkcje nawigacyjne,
  2. dbałość o zachowanie prawidłowej hierarchii nagłówków i ich właściwym zagnieżdżeniu,
  3. czytelne opisanie linków tak by miały sens poza kontekstem, linki powinny się odróżniać od elementów i tekstu, które je otaczają,
  4. stosowanie odpowiedniego kontrastu pomiędzy tłem serwisu a jego zawartością,
  5. możliwość zmiany wielkości czcionki,
  6. formularze muszą być opatrzone odpowiednią etykietą,
  7. obsługa serwisu za pomocą klawiatury,
  8. właściwe opisanie zamieszczonych na stronie animacji, zwłaszcza w formacie flash,
  9. zachowanie odpowiedniego formatu tekstu (czyli jego właściwym opatrzeniem znacznikami html).

Dostępna strona internetowa – jak ją zrobić?

Rozpoczynając pracę nad stworzeniem dostępnej strony internetowej można wybrać jedną z dwóch metod. Pierwszą metodą jest zlecenie prac firmie zewnętrznej », drugą metodą jest samodzielne stworzenie dostępnej strony.

Wybór wykonawcy mogącego się pochwalić realizacjami zgodnymi ze standardami dostępności, a najlepiej rekomendacjami lub certyfikatami dostępności jakimi opatrzone są zrealizowane przez niego serwisy, w dużym stopniu gwarantuje uzyskanie oczekiwanych rezultatów, czyli dostępnego serwisu www.

Samodzielne stworzenie dostępnego serwisu internetowego wymaga poznania podstaw (i nie tylko) programowania dostępnego. Bardzo ważne jest również – aby zasady i standardy stosować rozumnie i z sensem – wiedzieć jak w przestrzeni Internetu funkcjonują osoby niepełnosprawne i zagrożone wykluczeniem cyfrowym. Oczywiście trzeba w jakiś sposób zweryfikować zgodność pracy wykonawcy serwisu z zadeklarowanym poziomem dostępności. Najprościej i najskuteczniej jest użyć narzędzi przeznaczonych do oceny zgodności dostępności serwisu z zadeklarowanym poziomem, czyli walidatorów. W sieci znajduje się dużo takich narzędzi. Kilka jest wartych polecenia, skutecznych, prostych w użyciu i czytelnych.

Oto kilka przydatnych adresów:

  1. wave.webaim.org »
  2. validator.w3.org »
  3. jigsaw.w3.org/css-validator/ »
  4. www.totalvalidator.com »

Poniższy obrazek prezentuje wyniki walidacji strony OpenSolution.org przy pomocy narzędzia wave.webaim.org »

Zrzut ekranu walidatora WebAIM

Podsumowanie

Strona dostępna to nie tylko kwestie działań wizerunkowych mających na celu poprawienie odbioru zewnętrznego posiadacza takiej strony. Oczywiście nie są one bez znaczenia, tak jak ogromne znaczenie ma dostępność dla samych użytkowników korzystających z takiej strony. Jednakże strona dostępna to także wymierne korzyści. Wymienić należy między innymi:

  1. znaczne zwiększenie stopnia dotarcia do użytkownika,
  2. znaczące polepszenie pozycjonowania serwisu w wyszukiwarkach,
  3. szybsze działanie i mniejsze obciążenie serwera,
  4. posiadanie nowoczesnego serwisu, który jest w pełni zgodny z normami prawa polskiego i zapisów obowiązujących w Unii Europejskiej.

Warto także co jakiś czas poddać serwis analizie, czy to skanując go przy pomocy narzędzi walidacyjnych czy też poddając audytowi pogłębionemu. W najbliższym czasie zaprezentujemy więcej szczegółów dotyczących projektowania dostępnych stron internetowych.

Artykuł opracowała Agnieszka Zarychta z Fundacji Widzialni będącej partnerem OpenSolution. Fundacja zajmuje się szkoleniem redaktorów i webmasterów ucząc ich tworzenia dostępnych stron internetowych, a także wykonuje audyty dostępności serwisów internetowych.
Chcesz podnieść swoje kompetencje lub przeprowadzić audyt swojej strony internetowej? Skontaktuj się z Fundacją Widzialni tel. 34 325 40 41, biuro@widzialni.org, www.widzialni.org
 
regulamin o nas kontakt